I edycja konkursu „Wokół drewna – na najlepiej zachowane obiekty drewniane z terenu województwa mazowieckiego”
Architektura drewniana była nieodłącznym elementem krajobrazu kulturowego ziem polskich. O powszechności zabudowy drewnianej świadczy fakt, że do połowy XIX wieku budownictwo murowane – ze względu na niedobór kamienia – stanowiło zaledwie kilka procent architektury powstającej na terenach Rzeczypospolitej. W rezultacie przez wieki wykształciły się lokalne tradycje w budownictwie drwnianym, regionalne odmiany, style i ich reinterpretacje.
Dramatyczne wydarzenia historyczne, podatność na pożary, przebudowa wsi w okresie PRL, a także silny pęd modernizacyjny i postrzeganie zabudowy drewnianej jako zacofanej doprowadziły do niemal całkowitego zaniku tego dziedzictwa. Dziś obserwujemy jednak częściowe odrodzenie zainteresowania drewnem, które staje się powodem do dumy mieszkańców i ważnym elementem tożsamości regionu.
Konkurs „Wokół drewna” ma na celu uhonorowanie osób, które troszczą się o ich zachowanie dla przyszłych pokoleń.
Kto może wziąć udział?
Konkurs jest skierowany do posiadaczy obiektów drewnianych:
- niewpisanych do rejestru zabytków,
- znajdujących się na terenie województwa mazowieckiego,
- wybudowanych do 1970 roku,
- w pełni drewnianych lub wybudowanych w konstrukcji drewnianej.
Mogą to być m.in. budynki mieszkalne, budynki publiczne, budynki gospodarcze, budynki przemysłowe i rzemieślnicze,
Obiekty zgłaszać mogą zarówno sami właściciele, jak również instytucje lub inne osoby w ich imieniu.
Jakie obiekty są wyłączone z konkursu?
Do Konkursu nie można zgłaszać obiektów, które:
- są wpisane do rejestru zabytków,
- znajdują się na terenach muzeów wsi, architektury drewnianej lub skansenów.
Zgłoszenia
Na zgłoszenia czekamy w terminie do 19 sierpnia 2026 r. do godziny 23.59.
Regulamin konkursu i formularz zgłoszeniowy dostępne są w plikach poniżej (do pobrania).
W razie pytań zachęcamy do kontaktu:
- e-mail: dziedzictwo@mazovia.pl
- telefony: 22 59 79 161, 22 59 79 225.
Nagrody
W Konkursie przewidziane są nagrody pieniężne:
- I nagroda – 12.900 złotych netto;
- II nagroda – 8.600 złotych netto;
- III nagroda – 6.500 złotych netto;
- Wyróżnienia – 4.300 złotych netto.
Cele konkursu
Celami Konkursu są m.in.:
- promowanie i wyróżnianie najlepszych przykładów opieki nad budownictwem drewnianym;
- podnoszenie świadomości właścicieli obiektów drewnianych w zakresie ich konserwacji i właściwej opieki;
- kształtowanie postaw odpowiedzialności za zachowanie obiektów drewnianych;
- zwrócenie uwagi na wartość architektury drewnianej jako elementu krajobrazu kulturowego regionu.
Patronaty
Konkurs objęty jest patronatem Mazowieckiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków; Towarzystwa Opieki nad Zabytkami; Fundacji Ochrony Wspólnego Dziedzictwa Kulturowego „Terpa” i Stowarzyszenia Ład na Mazowszu.
Architektura drewniana województwa mazowieckiego
Zainicjowanie konkursu wynika z zapisów nowego wojewódzkiego programu opieki nad zabytkami. Już wcześniej samorząd województwa identyfikował potrzebę wzmocnienia działań w zakresie ochrony dziedzictwa drewnianego. Dlatego w latach 2020–2023 przeprowadzono audyt tradycyjnego budownictwa drewnianego na terenie województwa mazowieckiego, wykonany przez zespół pod kierownictwem Iwony Bartnik. W jego wyniku powstało 8 opracowań, z których każde składa się z części historyczno-opisowej oraz katalogu obiektów.
Celem przedsięwzięcia była identyfikacja i popularyzacja istniejącego zasobu architektury drewnianej, prowadząca do jej dalszej ochrony, opieki oraz budowania świadomości społecznej na temat jej wartości.
Zachęcamy do zapoznania się z dokumentacją.
Źródła
- „Raport o stanie architektury drewnianej w Polsce”, red. naukowa: Monika Bogdanowska, Katarzyna Zalasińska, Narodowy Instytut Dziedzictwa, Warszawa 2023,
- Jerzy Szałygin, „Dziedzictwo drewnianej architektury w Polsce”, w: „Ochrona Zabytków”, nr 66/1-4, 2013.

