Zwiedzając wystawę, nie mamy czasu, aby każdemu z obiektów poświęcić kilka minut – przyjrzeć się detalom, wczytać się w opis. Dlatego kuratorzy Muzeum Azji i Pacyfiku co miesiąc wybierają jeden obiekt z kolekcji i zachęcają do bliższego, bardziej wnikliwego poznania jego historii.

---

W październiku 2026 roku obiektem miesiąca została:

Kość do gry z wizerunkiem Ruan Xiaoa
XIX w. – 1poł. XX w.
kość słoniowa
1 × 4,3 × 2,5 cm
DEP 2720

---

Obiekt prezentowany obecnie na wystawie czasowej „Kolekcja Krzysztofa Findzińskiego. Gabinet wspomnień. Azja”

Został zakupiony przez matkę kolekcjonera podczas pobytu w Pekinie w 1962 roku, za namową 14-letniego wówczas Krzysztofa Findzińskiego. Spośród wielu podobnych kostek młody kolekcjoner wybrał właśnie tę ze względu na wyrytowaną na niej postać.

Obiekt stanowi rzadki przykład połączenia funkcji kostki do gry domino z motywem popularnych w późnym okresie dynastii Ming (1368–1644) gier karcianych typu yezi. Składa się on z dwóch elementów: sześciennej kostki z wnęką oraz przesuwnej zasuwki z obustronną rytą dekoracją. Na jednej ze stron przedstawiono tradycyjny chiński wzór domina w układzie 6:1 – sześć oczek rozmieszczonych w dwóch równoległych rzędach oraz jedno oczko powyżej. Na drugiej stronie umieszczono wizerunek postaci Ruan Xiao’era, fikcyjnego bohatera Opowieści znad brzegów rzek – XIV-wiecznej powieści zaliczanej do czterech klasycznych dzieł literatury chińskiej. Wokół wizerunku umieszczono inskrypcję zawierającą imię i przydomek bohatera: Lidi Taishui.

Ten typ przedstawienia był charakterystyczny dla kart shuihu yezi stworzonych przez Chen Hongshou (1598–1652) – słynnego malarza późnej dynastii Ming. Podobnie jak na jego drzeworytach, postać na kostce ukazana została w sposób podkreślający jej heroicznego ducha oraz buntowniczą naturę.

Zarówno gry karciane typu yezi, jak i domino wywodzą się z Chin. Karty wykonywane na papierze zdobiono techniką drzeworytu, co umożliwiało tworzenie bogatych w inskrypcje i szczegółowych przedstawień. Inne typy kart zaczęto wykonywać z drewna, bambusa oraz kości – materiałów znacznie trwalszych, a co za tym idzie, trudniejszych w obróbce, co ograniczano możliwości zdobnicze do prostych motywów takich jak domino. Uważa się, że obie formy rozrywki przyczyniły się do powstania późniejszej gry w mahjonga.

W późnym okresie dynastii Ming ogromną popularność zdobyły tzw. shuihu yezi, Karty Opowieści znad brzegów rzek stworzone przez Chen Hongshou (1598–1652).

Był to zestaw drzeworytniczych kart, z których każda przedstawiała jednego ze 108 bohaterów powieści. Każda karta zawierała wizerunek bohatera i krótki opis tekstowy (imię, pseudonim, cechy charakteru postaci) w układzie analogicznym jak na prezentowanym obiekcie. Wiele rozwijających się i popularyzowanych wówczas w Chinach gier karcianych, takich jak madiao, zaczęło wykorzystywać, w mniej lub bardziej przetworzonej formie, wizerunki bohaterów Opowieści znad brzegów rzek. Sam wizerunek Ruan Xiao okazał się niezwykle trwały. Przez kolejne stulecia postać ta pojawiała się jako motyw w sztuce ludowej, szczególną popularność zdobywając w Japonii jako indywidualny temat drzeworytów barwnych.

fot. Łukasz Brodowicz / MAiP.