Jeśli zapytać przeciętnego miłośnika książek o to, z jakimi gatunkami kojarzy mu się literatura japońska, zapewne odpowie, że z comfort bookami, które ostatnimi czasy zalewają nasz rynek (choć jeszcze 10 lat temu odpowiedź brzmiałaby „realizm magiczny”, za sprawą fenomenu popularności Harukiego Murakamiego). Nikt jednak raczej nie wskazałby na fantasy, jako że gatunek jest ściśle związany z kulturą europejską, realiami tamtejszego średniowiecza oraz pewnym kanonem stworzonym przez Tolkiena. Rzeczywiście nurt ten nie należy do najpopularniejszych w Japonii – co nie znaczy, że nic ciekawego tam nie powstaje ani że jest on całkowicie oparty na zachodnich wzorcach. Przyjrzejliśmy się kilku najważniejszym autorom, tytułom i kierunkom w japońskiej literaturze (high) fantasy.

Kim Keum Hee jest jedną z najbardziej znanych i utytułowanych współczesnych pisarek południowokoreańskich. Mieszka w małym mieszkaniu w Seulu z mężem i ponad siedemdziesięcioma roślinami. Mówi o sobie, że jest ich dumnym rodzicem. Kiedy życie wydaje się jej przytłaczające, rośliny podtrzymują ją na duchu.

„Rok wśród kwiatów. Dziennik koreańskiej miłośniczki roślin” to druga książka non-fiction autorki i pierwsza przetłumaczona na język polski. Napisana piękną, elegancką prozą jest dziełem afirmującym życie oraz eksploracją rozwoju i zmian, miłości i straty oraz trwania i odpuszczania. Spotkanie autorskie z Kim Keum Hee poprowadziła Aleksandra Pakieła.

Po spotkaniu autorka w holu głównym Muzeum będzie podpisywała książki. 

Zaprasiliśmy na spotkanie inspirowane książką „Opowieści niesamowite z języka japońskiego”, które otworzy przed nami świat kaiki bungaku, literatury niesamowitej, ale też kaidan, opowieści o duchach i zjawach obecnych w japońskim folklorze i religiach. Porozmawialiśmy o tym, jak niesamowitości są obecne w japońskiej literaturze klasycznej i współczesnej, czy zaszła jakaś zmiana. Spotkanie było okazją, by zastanowić się, czy granica między światem rzeczywistym a niesamowitym w japońskiej literaturze i szerzej w kulturze, jest cieńsza niż w kulturze zachodniej oraz dlaczego yōkai i yūrei podbiły świat.

Koty nieodłącznie kojarzą się w Turcją. Jakie jest ich miejsce w literaturze tureckiej oraz jakie treści i wartości przekazują pisarze przy pomocy kocich bohaterów – opowiedziały turkolożki Julia Krajcarz, tłumaczka powieści Oyi Baydar „Kocie listy”, oraz Anna Zielińska-Hoşaf, badaczka roli zwierząt w kulturze ludów tureckich. Słuchacze poznali sylwetkę współczesnej pisarki Oyi Baydar i zobaczyli, jak autorka ubiera w koci kostium wątki polityczne i społeczne. Nie zabrakło też innych utworów literatury tureckiej z różnych epok – od średniowiecznych przysłów i wierszy osmańskich po kocich bohaterów epizodycznych u Elif Shafak.

W 2025 roku  jedną z najbardziej prestiżowych nagród na świecie, Międzynarodowego Bookera, dostała indyjska muzułmanka Banu Mushtaq. Reprezentuje ona coraz liczniejszą grupę pisarek należących do grup mniejszościowych i marginalizowanych w Indiach, dla których samo pisanie jest początkowo aktem odwagi, a znalezienie wydawcy ogromnym wyzwaniem. To jednak nie powstrzymuje ich od zabierania głosu. Z jakimi przeszkodami mierzą się autorki z tych grup? Jakie tematy podejmują w swojej twórczości? Wykład skupiał na pisarkach muzułmankach i dalitkach (tzw. osobach niskokastowych).

Wykład był poświęcony różnorodnym sposobom literackiego przedstawiania postaci historycznych w Azji – od Indii, przez Chiny, po inne regiony kontynentu. Punktem wyjścia były zarówno wielkie postacie religijne i polityczne, jak Budda czy cesarz Aśoka, jak i bohaterowie, którzy balansują na granicy historii i legendy, tacy jak Mulan czy chińscy cesarze. Omówione zostały modele i konwencje narracyjne wykorzystywane w różnych gatunkach literackich – przede wszystkim współczesnych – a także to, w jaki sposób literatura tworzy, przekształca i mitologizuje obraz dawnych postaci, nadając im nowe znaczenia w zależności od epoki i kontekstu kulturowego.

Chisako Wakatake zaczęła pisać, będąc pełnoetatową gospodynią domową. Zadebiutowała w 2017 roku w wieku 63 lat poruszającą powieścią „Pójdę sama”, za którą otrzymała prestiżową Nagrodę im. Akutagawy. Do polskich księgarń tej jesieni trafiła także jej druga powieść „Kiedy kocham, krzyczę” pokazująca, jak relacje z innymi pozwalają odnaleźć siłę i nadzieję. Rozmowę o twórczości autorki, kreowanych przez nią bohaterach i fascynacji dialektem Tōhoku poprowadziła Aleksandra Pakieła.

Spotkanie z Dian Purnomo, autorką powieści „Najczarniejszy miesiąc w życiu Magi Dieli”, było wyjątkowa okazją, by poznać literaturę Indonezji z bliska. Porozmawialiśmy o wyspie Sumba, o roli tradycji i praw kobiet, a także o twórczości pisarki, która pokazuje, jak literatura może opowiadać o zmianie społecznej i otwierać nowe perspektywy.

Dian Purnomo w swojej twórczości koncentruje się na kwestiach społecznych, szczególnie ochronie kobiet i dzieci. „Najczarniejszy miesiąc w życiu Magi Dieli” to jej dziewiąta powieść, powstała dzięki pobytowi Autorki na Sumbie w roku 2019.

„Włóczędzy” to pierwsza przetłumaczona na polski książka pisarki, która zdążyła już zdobyć miejsce w światowej literaturze science fiction. Tytuł zdobył nominację do prestiżowej Nagrody im. Arthura C. Clarke’a, a sama autorka jest laureatką najsłynniejszego wyróżnienia w dziedzinie literatury SF – nagrody Hugo (za „Składany Pekin”). Porównywani do arcydzieł gatunku – w tym „Wydziedziczonych” Ursuli Le Guin czy „Wojny światów” H.G. Wellsa – „Włóczędzy” są zarazem dziełem oryginalnym, osobnym. Tę opowieść o Ziemi i Marsie można odczytywać jako alegorię napięć między Chinami a Zachodem, choć to tylko jedna z interpretacji. Włóczędzy są bowiem metapowieścią pełną odniesień do literatury, zarówno chińskiej, jak i zachodniej.

Japonista Tomasz Dymowski przedstawił słuchaczom sylwetkę Osamu Dazaia – japońskiego pisarza, który od lat cieszy się popularnością także w Polsce. Jego twórczość i pełne kontrowersji życie budzą silne emocje, nie pozostawiając nikogo obojętnym.

Jak dziś, w czasach częstego wyalienowania, samotności i niezrozumienia, czytelnik może identyfikować się z utworami napisanymi kilkadziesiąt lat temu?

Podczas prelekcji wspomniane zostały różne powieści i opowiadania pisarza, z różnych okresów jego twórczości, które przełożone zostały na język polski. Nie zabrakło wśród nich najnowszej pozycji – „Szkatułka Pandory”. 

Nie tylko „Baśnie tysiąca i jednej nocy” – literatura arabska od ponad 200 lat fascynuje polskich pisarzy i tłumaczy. Na spotkaniu porozmawialiśmy o tym, jak wygląda praca tłumacza mierzącego się z językiem pełnym metafor, kulturowych niuansów i bogatej tradycji literackiej. Zastanowiliśmy się, co z literatury arabskiej trafia na polskie półki i dlaczego – a co wciąż czeka na tłumaczenie. Jakie są największe wyzwania, ile trwa tłumaczenie jednej książki, czy po latach zastoju wraca zainteresowanie polskiego czytelnika literaturą Bliskiego Wschodu, a także czy przekłady mogą być mostem między kulturami? O tym wszystkim Blanka Dżugaj rozmawiała z Hanną Jankowską, orientalistką i tłumaczką literatury arabskiej.

Jest jedną z najbardziej znanych i utytułowanych współczesnych pisarek południowokoreańskich. Debiutowała w 2009 roku opowiadaniem „Your Document”, za które otrzymała Hankook Ilbo Literary Award. Jej publikacje obejmują: zbiór opowiadań „Too Bright Outside for Love” (2016), a także powieści „Gyungae’s Heart” (2017), „To Bokja” (2020) oraz najnowszą – „The Grand Greenhouse Repair Report” (2024), która ukaże się nakładem W.A.B. „Rok wśród kwiatów” to druga książka non-fiction autorki i pierwsza przetłumaczona na język polski.

Opis:

Kim Keum Hee mieszka w małym mieszkaniu w Seulu z mężem i ponad siedemdziesięcioma roślinami. Mówi o sobie, że jest ich dumnym rodzicem. Kiedy życie wydaje się jej przytłaczające, rośliny podtrzymują ją na duchu. Jej nastrój natychmiast się poprawia, gdy obserwuje, jak rozkwitają delikatne liście akacji srebrzystej, a gdy odkrywa nowe korzenie u umierającego kaktusa, wraca nadzieja. Autorka dzieli się z nami codziennymi obserwacjami na temat swojej roślinnej rodziny oraz tego, jak jej dzieci walczą i rozwijają się w kolejnych porach roku. Są tu momenty głębokie i takie, które łamią serce, ale nigdy nie brakuje miłości i nadziei. Jak udowadnia Kim Keum Hee, opieka nad roślinami w dużej mierze przypomina opiekę nad samym sobą. Nie da się żyć bez wiary, że jutro będzie lepiej, oraz bez małych gestów, które na co dzień utrzymują nas w tym przekonaniu. To właśnie tę postawę nazywa „roślinnym optymizmem”.

Napisana piękną, elegancką prozą przez jedną z najbardziej uznanych współczesnych pisarek w Korei Południowej, książka jest afirmującą życie eksploracją rozwoju i zmian, miłości i straty oraz trwania i odpuszczania.

(opis od wydawcy)

Pisarka i badaczka skupiona na kwestiach środowiskowych, ochronie dzieci oraz praw kobiet. Na jej twórczość duży wpływ mają badania prowadzone w więzieniach dla kobiet i dzieci, a także na obszarach wiejskich Jawy, Sumatry i wschodniej Indonezji, szczególnie w zakresie przemocy wobec kobiet i dzieci. Jest autorką dwunastu powieści i antologii. Powieść „Najczarniejszy miesiąc w życiu Magi Dieli” to jej pierwszy tekst wydany w Polsce.

Opis:

Poruszająca opowieść o walce o wolność i godność w obliczu opresyjnych tradycji.

Magi Diela, młoda kobieta mieszkająca na indonezyjskiej wyspie Sumba, marzy o rozwoju swojej społeczności. Jej plany zostają brutalnie przerwane, gdy staje się ofiarą tradycji przymusowego małżeństwa poprzez porwanie. Magi zostaje uprowadzona i zmuszona do małżeństwa z dużo starszym mężczyzną, co prowadzi do jej izolacji społecznej i psychicznej traumy. W obliczu braku wsparcia ze strony rodziny i społeczności, musi podjąć dramatyczną decyzję: podporządkować się, uciec lub walczyć o swoje prawa.

Kreśląc powieść opartą o prawdziwe wydarzenia, Dian Purnomo oddaje głos tym, których cierpienie często pozostaje niezauważone.

„Najczarniejszy miesiąc w życiu Magi Dieli” to nie tylko dzieło literackie, ale także ważny głos w dyskusji o prawach kobiet i potrzebie zmian społecznych. To lektura, która porusza serca i skłania do refleksji nad miejscem tradycji w nowoczesnym świecie oraz siłą jednostki w walce o sprawiedliwość.

(opis od wydawcy)

Warsztaty dla dzieci 6-10 lat, podczas których odkrywaliśmy tajniki wietnamskich kultury i języka. Porozmawialiśmy o znaczeniu wietnamskich imion, przymierzyliśmy prawdziwe wietnamskie stroje i dowiedzieliśmy się, co to znaczy, że język wietnamski jest tonalny. Na zakończenie każdy uczestnik wyszedł z własnoręcznie wykonanym tradycyjnym nakryciem głowy.

Chińskie znaki to japońskie znaki czy japońskie to chińskie? Japończyk jest w stanie zrozumieć Chińczyka i odwrotnie? 

Hanzi, czyli chińskie znaki znane są na świecie jako 'najtrudniejsze pismo’, kanji to określenie na japońskie znaki, które chociaż w istocie przybyły na japońskie wyspy z Chin, to rozwinęły się nieco inaczej. Podczas warsztatów uczestnicy sprawdzali, co łączy, a co dzieli nie tylko znaki, ale i oba języki.